อุบัติเหตุจากการประกอบอาชีพ

อุบัติเหตุจาการประกอบอาชีพ (Occupational Accidents)

   คำว่า อุบัติเหตุ (Accidents) โดยทั่วไปนั้นหมายถึงเหตุการณ์ อุบัติการณ์ทุกชนิดที่เกิดขึ้นโดยไม่มีการคาดคิดมาก่อน แต่คำว่า อุบัติเหตุจากการทำงาน (Occupational Accidents) หมายถึง อุบัติเหตุที่เกิดขึ้นในภาวการณ์จ้างงาน ที่ทำให้เกิดความสูญเสียต่อชีวิตคน ต่อเครื่องจักร ต่อสิ่งของ อาจจะเกิดในทันทีทันใด หรือในช่วงเวลาถัดไปก็ได้ อุบัติเหตุนี้อาจจะเกิดในสถานที่ทำงานเองหรือนอกสถานที่ทำงานได้ เช่น เกิดระหว่างทางของพนักงานที่ต้องออกไปปฏิบัติงานตามภารกิจที่มอบหมายจากเจ้าของกิจการ หรือจากสภาพของภาระงานที่ต้องทำ เป็นต้น

สาเหตุของการเกิดอุบัติเหตุ

   ผู้ทำงานในงานที่เกี่ยวข้องกับการดำเนินงานด้านปลอดภัยในงานอุตสาหกรรม จะพบว่าสาเหตุของการเกิดอุบัติเหตุจากการทำงานนั้นมาจาก 2 สาเหตุหลัก คือ เกิดจากสภาพของงานที่ไม่ปลอดภัย และการกระทำที่ไม่ปลอดภัย

การกระทำที่ไม่ปลอดภัย (Unsafe Act) หมายถึง การกระทำหรือการปฏิบัติงานของคนมีผลทำให้เกิดความไม่ปลอดภัยกับตนเองและผู้อื่น เช่น การทำงานขาดความรอบคอบ ขาดความระมัดระวัง เครื่องป้องกันอันตรายหรือเครื่องกั้นของเครื่องจักรจัดไว้ให้แต่ไม่ใช้หรือถอดออกเสีย ยกของด้วยท่าทางวิธีการที่ผิดจากธรรมชาติ จนเกิดอันตรายต่อร่างกาย เช่น หลังหักหรือเมื่อยล้า ใช้เครื่องมือเครื่องใช้ไม่ถูกต้องกับลักษณะของงานที่ทำ ถึงแม้ว่าจะมีเครื่องมือที่ถูกต้องให้เลือกใช้ได้เหมาะสมก็ตาม การเคลื่อนไหวที่เกิดอันตราย เช่น การเดิน การวิ่ง การกระโดด การก้าว การปีนป่าย การหยอกล้อ หรือล้อเล่นในระหว่างการทำงาน การลื่นหกล้ม

สภาพของงานที่ไม่ปลอดภัย (Unsafe Condition) หมายถึง สภาพของโรงงานอุตสาหกรรม สภาพเครื่องจักร สภาพกระบวนการผลิต เครื่องจักร เครื่องยนต์ อุปกรณ์การผลิตไม่มีความปลอดภัยเพียงพอ ส่งผลทำให้ผู้ทำงานเกี่ยวข้องต้องเกิดอุบัติเหตุ การบาดเจ็บ การตาย เช่น การออกแบบโรงงานไม่สมบูรณ์ ระบบความปลอดภัยไม่มีประสิทธิภาพ ไม่มีอุปกรณ์ด้านความปลอดภัย ขาดการบำรุงรักษาที่ดี การจัดเก็บสารที่เป็นอันตรายไม่ดี แสงสว่างน้อยเกินไป เสียงดัง ฝุ่นละอองออกมาเกินมาตรฐาน สภาพบริเวณสถานที่ทำงานสกปรก สภาพอากาศผิดปกติขาดการระบายอากาศเป็นต้น

สาเหตุการเกิดอุบัติเหตุจากการทำงานนั้นนอกจากมีสาเหตุโดยตรงดังกล่าวมาแล้ว อาจจะมีมูลเหตุร่วมหรือเหตุจูงใจที่ทำให้เกิดอุบัติเหตุด้วย เช่น สภาวะร่างกายของบุคคล ความเมื่อยล้า หูหนวก สายตาไม่ดี สภาพร่างกายไม่เหมาะกับงาน โรคหัวใจ พิการ เกิดจากสภาวะจิตใจของบุคคล การตอบสนองทางภาวะจิตใจช้าเกินไป ขาดความตั้งใจในการทำงาน ขาดความสามารถในการควบคุมอารมณ์ ตื่นเต้นง่าย ขวัญอ่อน ตกใจง่าย มีทัศนคติไม่ดี ไม่ถูกต้องต่อบุคคลหรือลักษณะงาน ขาดความรู้ ไม่ตระหนักในเรื่องความปลอดภัย ขาดการประสานงานการปฏิบัติงานด้านความปลอดภัยและการสอนเกี่ยวกับความปลอดภัยยังไม่ดีพอ กฎความปลอดภัยไม่มีผลบังคับใช้ ไม่ได้วางแผนงานความปลอดภัยไว้เป็นส่วนหนึ่งของงาน ฝ่ายจัดการไม่ติดตามผลการปฏิบัติงานด้านความปลอดภัยอย่างสม่ำเสมอ จุดอันตรายต่างๆ ไม่ได้ทำการแก้ไข อุปกรณ์ความปลอดภัยไม่ได้จัดให้คนงานอย่างเพียงพอ

การบริหารงานความปลอดภัยปัจจุบันมุ่งไปสนใจเกี่ยวกับการบริหาร หรือการจัดการความปลอดภัย (Safety Management) เพื่อให้เข้าใจถึงสาเหตุของอุบัติเหตุ และการควบคุมอุบัติเหตุ จำเป็นที่จะต้องศึกษาถึงโครงสร้างของการเกิดอุบัติเหตุ การลำดับอุบัติเหตุ จะช่วยให้เข้าใจถึงความเป็นมาของการเกิดอุบัติเหตุ

การสูญเสียเนื่องจากการเกิดอุบัติเหตุ (Accident Loss)

   อุบัติเหตุเกิดขึ้นแต่ละครั้งหมายถึงมีการสูญเสียเกิดขึ้น เช่น การสูญเสียเงิน สูญเสียเวลา จุดมุ่งหมายของการดำเนินงานทางด้านความปลอดภัยเพื่อจะลดค่าใช้จ่ายที่เกิดขึ้น เป็นค่าใช้จ่ายที่ต้องสูญเสียโดยตรง และค่าใช้จ่ายจากการสูญเสียทางอ้อม พบว่าค่าของการสูญเสียที่ต้องจ่ายโดยทางอ้อมสูงกว่าค่าของการสูญเสียที่ต้องจ่ายโดยตรงในอัตราสี่ต่อหนึ่ง การสูญเสียเนื่องจากการเกิดอุบัติเหตุสามารถแบ่งเป็น 2 ประเภท คือ

การสูญเสียโดยทางตรง และการสูญเสียทางอ้อม เช่น สูญเสียเวลาของหัวหน้าคนงาน ผู้บริหาร เพื่อนร่วมงานที่ต้องช่วยเหลือผู้บาดเจ็บ การสอบสวนสาเหตุของอุบัติเหตุ การจัดเตรียมคนงานใหม่เพื่อให้งานไม่หยุดชะงัก เลือกและฝึกอบรมหรือสอนคนงานใหม่ เพื่อแทนคนงานเก่าเตรียมรายงานอุบัติเหตุไป ค่าใช้จ่ายของนายจ้างที่ต้องจ่ายเป็นสวัสดิการของลูกจ้างเพิ่มขึ้น นายจ้างต้องจ่ายเงินค่าจ้างให้ลูกจ้างที่บาดเจ็บต่อไปในขณะที่ยังทำงานไม่ได้ตามปกติ