อัตราการเกิดอุบัติการณ์

   สูตรการคำนวณหาอัตราต่างๆ เพื่อปรับสู่อัตรามาตรฐาน (Standardization Rate) ให้เป็นมาตรฐานเปรียบเทียบสำหรับการคำนวณหาค่าทางสถิติเกี่ยวกับการเกิดอุบัติเหตุและการบาดเจ็บ อัตราที่นิยมนำมาเปรียบเทียบ ได้แก่

อัตราการเกิดอุบัติการณ์ (Incident Rate : IR)

   คือจำนวนคนที่ได้รับบาดเจ็บหรือการเจ็บป่วยที่จดบันทึกต่อชั่วโมงการทำงาน 200,000 ชั่วโมงของลูกจ้างทุกคน ในช่วงระยะเวลา เป็นเดือนหรือเป็นปี ในช่วงเวลาการคำนวณระยะเวลา 200,000 ชั่วโมงนั้น เท่ากับคนงานทำงานเต็มเวลา 100 คน ทำงาน 50 สัปดาห์ สัปดาห์ละ 40 ชั่วโมง คำนวณจากสูตรนี้

อัตราการเกิดอุบัติการณ์ (IR) = จำนวนคนได้รับบาดเจ็บและเจ็บป่วย ×200,000ชั่วโมงการทำงานทั้งสิ้นของลูกจ้าง

ความหมายตามวิธีการคิดของประเทศออสเตรเลียนั้น Incident rate หมายถึง อุบัติการณ์ที่เกิดขึ้นในช่วงเวลาทำงานของลูกจ้าง 100 คน

อัตราการเกิดอุบัติการณ์ (IR) = จำนวนคนได้รับบาดเจ็บและเจ็บป่วย × 100ชั่วโมงการทำงานทั้งสิ้นของลูกจ้าง

อัตราความถี่ของการประสบอันตราย (Injury Frequency Rate : IFR)

   ค่าที่คำนวณได้นี้จะสามารถบอกได้ว่า การบาดเจ็บเกิดขึ้นบ่อยครั้งเพียงใด ซึ่งคำจำกัดความ หมายถึง จำนวนคนที่ได้รับบาดเจ็บต่อจำนวนชั่วโมงการทำงานทั้งหมดครบหนึ่งล้านชั่วโมง (number of disabling injury per 1,000,000 employee-hours worked.) คำนวณได้จากสูตร

อัตราความถี่ของการบาดเจ็บ (IFR) = จำนวนคนที่ได้รับบาดเจ็บ ×1,000,000ชั่วโมงการทำงานของลูกจ้างทั้งหมด

อัตราความร้ายแรงของการประสบอันตราย (Injury Severity Rate : ISR)

   เป็นค่าที่คำนวณได้สามารถบอกได้ว่า การบาดเจ็บที่เกิดขึ้นมีความร้ายแรงเพียงใด ซึ่งจากคำจำกัดความ จะหมายถึงจำนวนวันที่สูญเสียไปต่อชั่วโมงการทำงานของลูกจ้างทั้งหมด ครบล้านชั่วโมง (number of day lost per 1,000,000 employee-hours worked) คำนวณได้จากสูตร

อัตราความสาหัสของการบาดเจ็บ (ISR) = จำนวนวันที่เสีย ×1,000,000ชั่วโมงการทำงานของลูกจ้างทั้งหมด

ความสาหัสโดยเฉลี่ยของการบาดเจ็บ (Average Severity of the Injuries) อาจจะคำนวณจากสูตรทั้งสองสูตร

ความสาหัสโดยเฉลี่ยของการบาดเจ็บ = จำนวนจำนวนวันที่เสียไปจำนวนคนบาดเจ็บพิการทั้งหมด

ตารางการคำนวณอัตราความสาหัสของการบาดเจ็บตามมาตรฐานอเมริกัน
(American Standard of Industrial Injury Rate)

อวัยวะของร่างกายที่สูญเสีย เวลาที่สูญเสียไป (วัน)
แขน ตรงข้อศอกหรือเหนือข้อศอกขึ้นมา 4500
แขนต่ำกว่าข้อศอกลงมา 3600
มือ ข้างใดข้างหนึ่ง 3000
นิ้วมือ -
นิ้วหัวแม่มือ 600
ขาด 1 นิ้ว นิ้วใดก็ตาม 300
ขาด 2 นิ้ว ข้างเดียวกัน 750
ขาด 3 นิ้ว ข้างเดียวกัน 1250
ขาด 4 นิ้ว ข้างเดียวกัน 1800
นิ้วหัวแม่มือและอีก 1 นิ้วข้างเดียวกัน 1200
นิ้วหัวแม่มือและอีก 2 นิ้วข้างเดียวกัน 1500
นิ้วหัวแม่มือและอีก 3 นิ้วข้างเดียวกัน 2000
นิ้วหัวแม่มือและอีก 4 นิ้วข้างเดียวกัน 2400
ขา ตรงเข่าหรือส่วนเหนือเข่าขึ้นมา 4500
ขา ส่วนใต้เข่าลงมา 3000
เท้า 2400
นิ้วหัวแม่เท้า 600
นิ้วเท้า 2 นิ้ว 600
ตาบอด 1 ข้าง 1800
ตาบอด 2 ข้าง 6000
หู ต้องสูญเสียการได้ยินไป 600
หู ต้องสูญเสียการได้ยินทั้งสองข้าง 3000
พิการทุกส่วนอย่างถาวร 6000
ตาย 6000

ประโยชน์ของการคำนวณหาอัตราการบาดเจ็บ

   ต้องพิจารณาหาทางควบคุมป้องกัน สามารถประเมินผลของการบาดเจ็บในแต่ละเดือนหรือปี ต่อปี ซึ่งจะแสดงว่าอัตราการบาดเจ็บมากขึ้นหรือลดลงในแต่ละเดือนหรือปี เป็นการเปรียบเทียบระหว่างหน่วยงานต่อหน่วยงาน หรือโรงงานต่อโรงงานเพื่อเป็นข้อมูลพื้นฐานในโครงการป้องกันอุบัติเหตุในโรงงาน หรือเป็นการแข่งขันโครงการป้องกันอุบัติเหตุระหว่างโรงงาน

ตัวอย่างการคำนวณเกี่ยวกับอุบัติเหตุในการทำงาน

1. การคำนวณหาอัตราความถี่และอัตราความสาหัสของการบาดเจ็บ

   ตัวอย่าง บริษัท สตาร์ฟิลเตอร์ จำกัด เป็นบริษัทขนาดปานกลาง ประกอบกิจการผลิตเยื่อกระดาษเหนียว มีคนงานทั้งสิ้น 200 คน มีหน้าที่เกี่ยวกับความปลอดภัยประจำในช่วงปี พ.ศ. 2540 เจ้าหน้าที่ได้ทำการบันทึกสถิติเกี่ยวกับการเกิดอุบัติเหตุและการบาดเจ็บของคนงานในช่วง 6 เดือนแรกของปี คือตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม ถึงวันที่ 30 มิถุนายน มีคนงานได้รับการบาดเจ็บจากการทำงานทั้งสิ้น 15 ราย ต้องหยุดทำงานรวม 200 วันการทำงาน และรายที่บาดเจ็บสาหัสที่สุด คือ ถูกลูกกลิ้งบีบอัดนิ้วมือขาดไป 2 นิ้ว ต้องหยุดงานไปเพื่อรักษาตัวเอง 25 วัน จึงกลับมาทำงานได้ โรงงานทำงานสัปดาห์ละ 48 ชั่วโมง กำหนดให้ 1 ปี มีจำนวน 52 สัปดาห์

การคำนวณจากตัวอย่างข้อมูลนี้ การคำนวณหาอัตราต่างๆ ได้ดังนี้ :

1.1 อัตราความถี่ของการบาดเจ็บ (I.F.R.)

จากสูตร I.F.R = จำนวนคนที่ได้รับบาดเจ็บ ×1,000,000จำนวนชั่วโมงการทำงานของคนงานทั้งหมด

= 15 ×1,000,000 200 ×48 ×26 = 60.1

มีอัตราความถี่ของการบาดเจ็บเท่ากับ 60.1

1.2 อัตราความสาหัสของการบาดเจ็บ (I.S.R.)

จากสูตร I.S.R = จำนวนที่เสียไป ×1,000,000จำนวนชั่วโมงการทำงานของคนงานทั้งหมด

= 200 ×1,000,000 200 ×48 ×26 = 801.3

มีอัตราความสาหัสของการบาดเจ็บเท่ากับ 801.3

1.3 อัตราความสาหัสของการบาดเจ็บตามอัตรามาตรฐาน

การคำนวณคิดดังนี้ จำนวนบาดเจ็บทั้งสิ้น 15 คน

จำนวน 1 รายนิ้วมือขาดหายไป 2 นิ้ว (หยุดทำงานจริง 25 วัน)

คนงานอีก 14 คนหยุดงานไป = 200-15 = 175 วัน

คนงานที่นิ้วมือขาด 2 นิ้ว สูญเสียเวลาการทำงานตามมาตรฐาน 750 วัน (จากตารางการคำนวณอัตรามาตรฐานของอเมริกา)

รวมเวลาการทำงานที่สูญเสียไป = 750 + 175 = 925

อัตราความสาหัสของการบาดเจ็บ = จำนวนวันที่เสียไป ×1,000,000ชั่วโมงการทำงานของคนงานทั้งหมดทั้งหมด (อัตรามาตรฐาน)

= 925 ×1,000,000 200 ×48 ×26 = 3705.9

อัตราความสาหัสของการบาดเจ็บตามอัตรามาตรฐานเท่ากับ 3705.9

1.4 อัตราความสาหัสโดยเฉลี่ยของการบาดเจ็บ

อัตราความสาหัสโดยเฉลี่ย = จำนวนวันทั้งหมดที่เสียไปจำนวนคนบาดเจ็บพิการ

= 200/15 = 13.3

หรืออาจคำนวณได้จากสูตร = อัตราความสาหัสของการบาดเจ็บอัตราความสาหัสของการบาดเจ็บ

= 801.3/60.1 = 13.3

โรงงานมีอัตราความสาหัสโดยเฉลี่ยเท่ากับ 13.3

1.5 อัตราการเกิดอุบัติเหตุ [I.R.]

I.R. = จำนวนชั่วโมงที่ได้รับบาดเจ็บ ×200,000ชั่วโมงการทำงานของลูกจ้างทั้งหมด

= 15 ×200,000ชั่วโมง200 ×48 ×26 = 12.01

โรงงานมีอัตราการเกิดอุบัติเหตุเท่ากับ 12.01

2. การคำนวณเปรียบเทียบอัตราการเกิดอุบัติเหตุ

   ใช้คำนวณเปรียบเทียบอัตราความถี่ของการเกิดอุบัติเหตุและการบาดเจ็บระหว่างแผนกต่อแผนก โรงงานต่อโรงงาน หรือบริษัทต่อบริษัท ดังตัวอย่างต่อไปนี้

ตัวอย่าง โรงงานหลอมโลหะขนาดเล็กมีคนงานจำนวนทั้งสิ้น 95 คน ทำงาน 8 ชั่วโมงต่อวันและทำงาน 6 วันต่อสัปดาห์ รวมเวลาทำงาน 48 ชั่วโมงต่อสัปดาห์ ในรอบ 6 เดือนที่ผ่านมา คือตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม ถึงวันที่ 30 มิถุนายน ได้บันทึกสถิติอุบัติเหตุไว้คือ มีคนงานได้รับบาดเจ็บ 9 ราย ส่วนโรงงานอีกแห่งหนึ่งเป็นโรงงานประกอบรถยนต์ขนาดกลาง มีคนงานทั้งสิ้น 500 คน ทำงานสัปดาห์ละ 48 ชั่วโมง ในรอบ 9 เดือนที่ผ่านมามีคนงานที่ได้รับการบาดเจ็บ 20 ราย ถ้าคำนวณเปรียบเทียบอัตราความถี่ของการบาดเจ็บทำได้ดังนี้

การคำนวณ ถ้าดูตัวเลขเพียงผิวเผินจะเห็นว่า โรงงานประกอบรถยนต์มีสถิติการบาดเจ็บมากกว่าโรงงานหลอมโลหะ แต่การเปรียบเทียบนั้นไม่สามารถเปรียบเทียบกันได้โดยตรง ต้องมีการปรับฐานต่างๆ ให้เท่ากันเสียก่อน หรือคิดเป็นอัตราของความถี่ออกมา โดยกำหนดให้ปีการทำงานมี 52 สัปดาห์

จากสูตร อัตราความถี่ของการบาดเจ็บ = จำนวนคนที่ได้รับบาดเจ็บ ×1,000,000จำนวนชั่วโมงการทำงานของคนงานทั้งสิ้น

I.F.R. ของโรงงานหลอมโลหะ = 9 ×1,000,000 94 ×48 ×26 = 75.9

I.F.R. ของโรงงานประกอบรถยนต์ = 20 ×1,000,000 20 ×1,000,000 = 21.4

(IFR หลอมโลหะ)/(IFR ประกอบรถ) = 75.8/21.4

= 3.55

จากตัวเลขดังกล่าวจะเห็นว่าโรงงานประกอบรถยนต์มีอัตราการเกิดอุบัติเหตุน้อยกว่าโรงงานหลอมโลหะประมาณ 3.55 เท่า